List przewozowy, WZ i CMR: co musi mieć kierowca wiozący kruszywo

Kierowca, który wiezie kruszywo z kopalni na budowę w Polsce, ma przy sobie dokumenty związane z przewożonym ładunkiem i wypis z zezwolenia przewoźnika drogowego albo z zaświadczenia na przewóz na potrzeby własne. Listem przewozowym może być WZ z kopalni, jeśli ma dane wymagane przez Prawo przewozowe, a list CMR wystawia się tylko w przewozie międzynarodowym. Odpowiedzi niżej opierają się na przepisach w brzmieniu z 28.10.2026.

Czym różni się WZ od listu przewozowego i CMR?

WZ dowodzi, że kopalnia wydała kruszywo, i mówi, kto je odebrał. List przewozowy dowodzi zawarcia umowy z przewoźnikiem w przewozie krajowym, a list CMR zawarcia umowy przewozu z jednego państwa do drugiego.

Co jeszcze powinna mieć WZ dostawy na budowę, kto ją podpisuje i jak długo ją przechowywać, opisuje artykuł o dokumencie WZ.

Jakie dokumenty ładunku musi mieć kierowca w przewozie krajowym?

Kierowca, który wiezie rzeczy, ma przy sobie i okazuje na żądanie kontroli dokumenty związane z przewożonym ładunkiem (art. 87 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym). Ustawa nie wylicza, jakie to dokumenty. Obok nich wymienia dokumenty szczególne, z których przy kruszywie mogą się przydać dwa:

• zezwolenie na przejazd pojazdu, którego masa, naciski osi albo wymiary przekraczają wielkości dopuszczalne;
• dokumenty wymagane przy przewozie odpadów, gdy auto wiezie odpad, na przykład destrukt asfaltowy, który nie przestał być odpadem; kiedy przestaje, opisuje artykuł o destrukcie asfaltowym.

Przy dostawie kruszywa ładunek opisuje WZ z kopalni: materiał, ilość, nabywcę i numer rejestracyjny auta. Gdy kruszywo wiezie firma transportowa, w grę wchodzi też list przewozowy, którym może być ta sama WZ.

Za to, żeby kierowca miał wymagane dokumenty, odpowiada firma, która wykonuje przewóz: przewoźnik albo kopalnia, gdy wiezie sama (art. 87 ust. 3). Dokumenty, których wymagają przepisy szczególne, nadawca dołącza do listu przewozowego (art. 39 ust. 1 Prawa przewozowego). Za braki w dokumentach ustawa o transporcie drogowym przewiduje grzywnę dla kierowcy i kary dla firmy.

Kary dla firmy z tej tabeli grożą też nadawcy, odbiorcy i firmie, która ładuje auto, jeśli wiedziały albo powinny były wiedzieć, że zlecony przez nie przewóz wiąże się z naruszeniem (art. 92a ust. 11).

Te obowiązki nie dotyczą małych aut: ustawy o transporcie drogowym nie stosuje się do krajowego przewozu rzeczy autem o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 t, gdy firma wozi rzeczy wyłącznie w kraju, ani do przewozu na potrzeby własne takim autem (art. 3 ust. 1 pkt 2).

Co to jest list przewozowy i kto go wystawia?

List przewozowy to dokument przesyłki towarowej, który nadawca składa przewoźnikowi (art. 38 ust. 1 Prawa przewozowego). Gdy przewoźnik go potwierdzi, list jest dowodem zawarcia umowy przewozu, a jeden egzemplarz dostaje nadawca (art. 47 ust. 3). Ustawa traktuje jak list przewozowy także inny dokument przewozowy (art. 35 ust. 1).

Prawo przewozowe reguluje przewóz, który przewoźnik wykonuje odpłatnie na podstawie umowy (art. 1 ust. 1), więc list przewozowy dotyczy umowy z przewoźnikiem. Wystawia go nadawca i wpisuje w nim dane z art. 38 ust. 2, które tabela niżej zestawia z polami WZ. Gdy kopalnia sprzedaje kruszywo z dowozem i sama zleca kurs przewoźnikowi, nadawcą jest kopalnia: to ona zawiera z nim umowę przewozu i oddaje mu kruszywo (art. 41 ust. 1).

Czy list przewozowy jest obowiązkowy?

Prawo przewozowe każe nadawcy złożyć przewoźnikowi list przewozowy, ale pozwala zamiast niego przekazać informacje potrzebne do przewozu w inny sposób, jeśli przy danym rodzaju przewozu jest to powszechnie przyjęte (art. 38 ust. 1).

Drugi obowiązek wynika z prawa Unii. Rozporządzenie nr 11 z 1960 r. wymaga dokumentu przewozowego przy każdej przesyłce towarów w Unii, z nazwą i adresem wysyłającego, rodzajem i wagą towaru, miejscem i datą przyjęcia do przewozu oraz miejscem dostawy (art. 6 ust. 1). Dokument ma dwa numerowane egzemplarze: jeden jedzie z towarem, a drugi przewoźnik przechowuje przez 2 lata. Za właściwe sporządzenie dokumentu odpowiada przewoźnik (art. 6 ust. 2 i 4). Obowiązek nie obejmuje (art. 8 i 9):

• przesyłki o masie całkowitej do 5 t od jednego wysyłającego do jednego odbiorcy;
• przewozu w granicach jednego państwa na odległość do 100 km;
• przewozu na potrzeby własne.

Przewoźnik, który w kraju wiezie wywrotką ponad 5 t kruszywa dalej niż 100 km, potrzebuje więc takiego dokumentu. Nowego dokumentu nie musi sporządzać, jeśli te dane są już w liście przewozowym albo innym dokumencie przewozowym i razem z księgowością przewoźnika pozwalają sprawdzić stawki i warunki przewozu (art. 6 ust. 3).

Czy WZ może być listem przewozowym?

Tak, jeśli WZ ma dane, których Prawo przewozowe wymaga od listu przewozowego, i przewoźnik ją potwierdzi. Ustawa pozwala, żeby listem przewozowym był także inny dokument z tymi danymi (art. 47 ust. 3). Tabela zestawia wymagania art. 38 ust. 2 z tym, co warto sprawdzić na WZ z kopalni.

W kopalni z wagą samochodową masa na WZ pochodzi z ważenia auta; co mówi kwit wagowy, a co WZ, opisuje artykuł o kwicie wagowym. Osobne pola na adres budowy i przewoźnika ma wzór WZ dla dostaw na budowę. Gdy WZ podaje też miejsce i datę załadunku, ma komplet danych dokumentu przewozowego z rozporządzenia nr 11 (art. 6 ust. 1).

Kiedy potrzebny jest list CMR?

List CMR wystawia się przy zarobkowym przewozie drogowym towarów, w którym miejsce przyjęcia towaru do przewozu i miejsce jego dostawy leżą w dwóch różnych państwach, a co najmniej jedno z nich jest stroną konwencji CMR (art. 1 ust. 1 i art. 4). Zlecony przewoźnikowi kurs z kopalni na budowę w Polsce tego warunku nie spełnia i podlega Prawu przewozowemu (art. 1 ust. 1 tej ustawy). Konwencja obejmie za to kurs, który kopalnia spod granicy zleca przewoźnikowi na budowę w Czechach albo w Niemczech.

List CMR wystawia się w trzech oryginalnych egzemplarzach podpisanych przez nadawcę i przewoźnika: pierwszy dostaje nadawca, drugi jedzie z towarem, a trzeci zatrzymuje przewoźnik (art. 5 ust. 1). List podaje między innymi nadawcę, przewoźnika i odbiorcę z adresami, miejsce i datę przyjęcia towaru oraz miejsce jego wydania, rodzaj towaru i sposób opakowania, wagę brutto oraz oświadczenie, że przewóz podlega konwencji (art. 6 ust. 1). Brak, nieprawidłowość albo utrata listu nie wpływa na istnienie ani ważność umowy, która dalej podlega konwencji (art. 4). Dopóki nikt nie dowiedzie czegoś innego, list dowodzi zawarcia umowy, jej warunków i przyjęcia towaru przez przewoźnika (art. 9 ust. 1).

Czy WZ to CMR?

Nie. WZ dowodzi wydania towaru, a list CMR umowy przewozu międzynarodowego. Listu CMR nie zastąpi WZ, która nie ma danych z art. 6 konwencji, w tym oświadczenia, że przewóz podlega konwencji, ani podpisów nadawcy i przewoźnika na trzech oryginałach. W kursie za granicę WZ może jechać obok listu CMR jako dowód wydania towaru.

Co to jest e-CMR i eFTI?

Elektroniczny list przewozowy e-CMR to list CMR w postaci elektronicznej, a eFTI to unijne zasady, według których organy kontroli mają przyjmować od firm informacje o przewozie towarów drogą elektroniczną.

Jak działa elektroniczny list CMR (e-CMR)?

Protokół dodatkowy do konwencji CMR z 20.02.2008 pozwala, żeby list CMR miał formę komunikacji elektronicznej (art. 2 ust. 1). Taki list ma tę samą wartość dowodową i ten sam skutek co list CMR, jeśli spełnia wymogi protokołu, w tym ma te same dane (art. 2 ust. 2 i art. 4 ust. 1). Strony umowy przewozu uwierzytelniają go wiarygodnym podpisem elektronicznym albo inną elektroniczną metodą dopuszczoną przez prawo kraju, w którym list wystawiono (art. 3). Strony zainteresowane wykonaniem umowy uzgadniają między sobą, jak list wystawiają, przekazują i zmieniają oraz jak potwierdzają dostawę (art. 5 ust. 1). Protokół wiąże Polskę od 11.09.2019. Elektroniczny list zastępuje list CMR, więc dotyczy tylko przewozu międzynarodowego.

Co zmienia rozporządzenie eFTI?

Rozporządzenie (UE) 2020/1056 każe organom kontroli uznawać informacje o przewozie, które firma udostępni drogą elektroniczną przez certyfikowaną platformę eFTI (art. 4 ust. 2 i art. 5 ust. 1). Obowiązek zaczyna się 30 miesięcy po wejściu w życie pierwszych aktów delegowanych i wykonawczych do rozporządzenia. Te akty opublikowano 20.12.2024, a w życie weszły 9.01.2025, więc organy muszą uznawać takie informacje od 9.07.2027.

Rozporządzenie obejmuje informacje, których wymagają wskazane w nim przepisy Unii, między innymi art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 11, oraz przepisy krajowe wpisane do jego załącznika (art. 2 ust. 1). Dla Polski w załączniku stoją między innymi przepisy o danych listu przewozowego z art. 38 ust. 2 Prawa przewozowego, o danych listu CMR z art. 6 ust. 1 konwencji i o dokumentach związanych z przewożonym ładunkiem z art. 87 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym. Rozporządzenie nie dodaje do tych dokumentów nowych danych (motyw 7): zmienia drogę, którą informacje trafiają do organu, a nie to, jakich informacji wymagają przepisy.

Jakie dokumenty ma kierowca ciężarówki niezależnie od ładunku?

Kierowca ma przy sobie wypis z uprawnienia firmy do przewozu i dokumenty z tachografu. Uprawnienie zależy od tego, kto wiezie. Firma transportowa wykonuje transport drogowy i potrzebuje zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego (art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym). Kopalnia, która wiezie swoje kruszywo sama, może wykonywać przewóz na potrzeby własne i potrzebuje wtedy zaświadczenia (art. 33 ust. 1).

W kraju przewoźnik kruszywa jedzie na zezwoleniu, a nie na licencji: licencję ustawa przewiduje dla krajowego przewozu osób samochodem osobowym, pojazdem na 8 lub 9 osób z kierowcą i taksówką oraz dla pośrednictwa przy przewozie rzeczy i osób (art. 5b). Na kursy za granicę przewoźnik potrzebuje też licencji wspólnotowej (art. 5a ust. 1 i 2).

Przewóz na potrzeby własne ustawa definiuje jako przewóz nieodpłatny, który przedsiębiorca wykonuje pomocniczo wobec swojej podstawowej działalności. Dla kopalni liczą się trzy warunki tej definicji (art. 4 pkt 4):

• auto prowadzi przedsiębiorca albo jego pracownik;
• przedsiębiorca ma tytuł prawny do dysponowania autem;
• auto wiezie rzeczy przedsiębiorcy albo takie, które on sprzedał, kupił, wydobył, wyprodukował albo przetworzył.

Przejazd, który tej definicji nie spełnia, na przykład wtedy, gdy wywrotkę kopalni prowadzi kierowca zatrudniony w innej firmie, jest transportem drogowym i wymaga zezwolenia (art. 4 pkt 3 lit. a i art. 5 ust. 1). Kopalnia, która ma zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, zaświadczenia nie potrzebuje (art. 33 ust. 2 pkt 3).

W obu przypadkach kierowca ma też kartę kierowcy, wykresówki, wydruki i zapisy odręczne z tachografu, a za okresy, których nie dało się zapisać w tachografie, na przykład urlop albo chorobę, zaświadczenie od firmy (art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym i art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców). Prawo o ruchu drogowym dodaje dla ciężarówki w przewozie zarobkowym protokół z ostatniej drogowej kontroli technicznej, jeśli taką kontrolę przeprowadzono (art. 38 ust. 1 pkt 3b). Kierowcy, który nie okaże dokumentu potwierdzającego jego kwalifikację wstępną albo szkolenie okresowe, czyli wymaganego wpisu do prawa jazdy albo karty kwalifikacji kierowcy, grozi 150 zł grzywny (załącznik nr 1, lp. 3 ustawy o transporcie drogowym).

W Beaverze dostawca wysyła dostawę na projekt budowy z dokumentem WZ, zdjęciem albo plikiem PDF, a kierownik projektu albo inżynier potwierdza odbiór z nazwiskiem i godziną. Beaver nie wystawia listu przewozowego ani listu CMR. Jak wygląda dostawa po stronie dostawcy, pokazuje Beaver dla dostawcy.

Źródła

Stan prawny i odczyt wszystkich stron: 28.10.2026.

• Prawo przewozowe, tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1262: zakres ustawy (art. 1 ust. 1 i 3), list przewozowy i inny dokument przewozowy (art. 35 ust. 1), kto składa list i co w nim wpisuje (art. 38), dokumenty dołączane do listu (art. 39 ust. 1), nadawca oddaje rzeczy przewoźnikowi (art. 41 ust. 1), list jako dowód umowy i egzemplarz nadawcy (art. 47 ust. 3).
• Ustawa o transporcie drogowym, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1490, z późniejszymi zmianami, które przytoczonych przepisów nie zmieniły: wyłączenie aut do 3,5 t (art. 3 ust. 1 pkt 2), transport drogowy i przewóz na potrzeby własne (art. 4 pkt 3 i 4), zezwolenie i licencje (art. 5 ust. 1, art. 5a ust. 1 i 2, art. 5b), zaświadczenie (art. 33 ust. 1, 2 i 8), dokumenty kierowcy i obowiązek firmy (art. 87 ust. 1–⁠3), kary dla nadawcy, odbiorcy i firmy, która ładuje auto (art. 92a ust. 11), grzywny i kary (załącznik nr 1, lp. 1.1, 1.7 i 3; załącznik nr 3, lp. 1.1, 1.4, 1.10 i 1.12).
• Prawo o ruchu drogowym, tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1251: protokół z ostatniej drogowej kontroli technicznej (art. 38 ust. 1 pkt 3b).
• Ustawa o czasie pracy kierowców, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 477: zaświadczenie za okresy, których nie zapisał tachograf (art. 31 ust. 1).
• Ustawa o rachunkowości, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 522: dowody księgowe (art. 20 ust. 2), treść dowodu i podpisy (art. 21 ust. 1), postępowanie z egzemplarzami dowodu (art. 22 ust. 4).
• Konwencja o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR), Dz.U. 1962 nr 49 poz. 238, tekst autentyczny w United Nations Treaty Series, t. 399, nr 5742: zakres konwencji (art. 1 ust. 1), list jako dowód umowy (art. 4 i art. 9 ust. 1), trzy egzemplarze (art. 5 ust. 1), treść listu (art. 6 ust. 1), wpisy przewoźnika na żądanie nadawcy (art. 7 ust. 2).
• Protokół dodatkowy do konwencji CMR dotyczący elektronicznego listu przewozowego, Dz.U. 2019 poz. 1487: zakres i skutek e-CMR (art. 2), uwierzytelnienie (art. 3), dane listu (art. 4 ust. 1), uzgodnienia stron (art. 5 ust. 1); oświadczenie rządowe, Dz.U. 2019 poz. 1488: protokół wiąże Polskę od 11.09.2019.
• Rozporządzenie (UE) 2020/1056 w sprawie elektronicznych informacji dotyczących transportu towarowego: zakres (art. 2 ust. 1), certyfikowana platforma eFTI (art. 4 ust. 2), obowiązek organów 30 miesięcy po wejściu w życie pierwszych aktów delegowanych i wykonawczych (art. 5 ust. 1), brak nowych wymogów (motyw 7); tekst skonsolidowany z 9.01.2025, załącznik I część B, wpis dla Polski.
• Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2024/1942 i rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2024/2024: publikacja 20.12.2024, wejście w życie dwudziestego dnia po publikacji (odpowiednio art. 14 i art. 2).
• Komisja Europejska, rozporządzenie eFTI: organy państw członkowskich muszą przyjmować informacje z certyfikowanych platform eFTI od dnia 9.07.2027.
• Rozporządzenie nr 11 z 1960 r. dotyczące zniesienia dyskryminacji w stawkach i warunkach transportu ze zmianą wprowadzoną rozporządzeniem (WE) nr 569/2008: zakres, w tym przewóz w jednym państwie (art. 1 i art. 2 ust. 1), dokument przewozowy, jego dane i egzemplarze (art. 6 ust. 1–⁠4), wyłączenia (art. 8 i 9).